د امن لار پرېښودل نۀ دي پکار

د ټولې نړۍ تدبر لرونکي خلق، قامونه او اولسونه په يوه خبره متفق دي چې د يوې مسئلې حل هم جنګ نۀ دے بلکې د خبر اترو لار ده. د امن لار د پښتو پښتونولۍ لار هم ده او د لوئے خدائے د حق دين اسلام لار هم ده او د انسانيت لار هم.
په تېره تېره باچاخان چې پښتانۀ ورته د ډېرې مينې او پيرزوينې نه د عدم تشدد علم بردار او د امن بابا وائي، هغۀ په څو لسيزو خور تحريک د پېرنګي خلاف د عدم تشدد په بنياد چلولے او کامياب کړے دے. دا د بدنصيبۍ خبره ده چې نن د امن د بابا په خاوره د هر طرف نه د بد امنۍ بادونه الوزي اوپه دنيا کښې د امن شهرت لرونکي پښتانۀ په نورو نورو نومونو يادولے شي.
د ١٨ فرورۍ د الېکشن په نتيجه کښې د امن د بابا باچاخان پېروکارانو ته په لوئے اکثريت خلقو رايې د نورو مسئلو حل کولو نه علاوه د امن په نوم ورکړه. دلته د پښتنو دغو نمائندګانو چې په اقتدار کښې خپله برخه ترلاسه کړه نو اراده ئې څرګنده کړه چې مونږ د خپلو دغو وروڼو سره په شريکه د جرګو مرکو په ذريعه د امن دپاره کار کول غواړو.
د پښتنو په حېثيت هم، د مسلمانانو په حېثيت هم او د امن د بابا باچاخان د پېروکارانو په حېثيت هم. د پښتنو مشرانو ته يقين ؤ او يقين ورته دے چې مونږ به د خبرو اترو د لارې نه په موجوده بې امنه حالاتو قابو او برے ومومو. د دغسې فکر و نظر سره د پښتنو مشرانو د مولانا صوفي محمد صاحب رهائۍ ته د خبرو اترو او جرګو مرکو د لارې اغاز وکړو او ډېر زر په سوات کښې د دغې نورو خلقو سره په يوه امن معاهده کولو کښې کامياب شو. په مقامي سطح د سوات خلقو د اطمينان ساه واخسته او دغسې معاهدې ته د نورو علاقو د خلقو هم اسرې پيدا شوې. د پښتنو د مشرانو خيال ؤ چې دا معاهده به د يو ماډل په حېثيت په نورو علاقو کښې د ټولو فريقينو ترمنځه د رهنمائۍ کار وکړي. د معاهدې نه پس چې د دې کوم اثرات پېداشوي وو، دې هم په اصل کښې د خلکو خوا زېږولې وه. د اې اين پي د مشرانو د پر اميدۍ خو دا حال ؤ چې د خپل طرف نه ئې د اې اين پي صوبائي صدر افراسياب خټک ته دامن د يو سفير ذمه داري ور په غاړه کړه.
ولې څنګه چې د پښتنو مشرانو وخت په وخت د دې وېرې اظهار کړے ؤ چې ځنې سازشي قوتونه، پښتانۀ په خپلو کښې نۀ خبرو اترو ته پرېږدي او نۀ ئې د امن معاهدې کاميابېدو ته. په تېرو څو ورځو کښې هم په هغه ډول د جينکو د سکولونو سوزولو سلسله بيا شروع شوه او خال خال پکښې دهماکې هم وشوې او خبره دې ځائے ته راورسېده چې دوېم فريق پکښې د خبرو اترو جاري عمل د څو ورځو دپاره د ځنډېدو اعلان وکړو. خو د زيارت په ورځ د پښتنو د نمائندګانو په کوشش او کاوش بيا دغه خبرې اترې په پېښور کښې په ٢٦ جون شروع شوې.
خو مونږعرض دا کوو چې د دومره تباهۍ نه پس چې کومه امن معاهده په وجود کښې راغلې ده او د هغې د دواړو طرفونه د بيا پخلي خبره هم وشوه خو په سبا له په مالم جبه کښې پي ټي ډي سي هوټل وسوزېدو، چئيرلفټونه بې کاره کړے شو او په يو کور دهماکه وشوه چې څو تنه پکښې مړۀ شو.
د ٣٠ جون اخبارونه وائي چې په سوات مټه کښې په يوه دهماکه کښې دوه تنه مړۀ او پينځه ژوبل شو. د منګورې روغ مارکېټ تباه کړے شو. په يوه ګشتي ډله د ريموټ کنټرول بم حمله وشوه.
د حاجي مسلم خان په حواله بيان دے چې امن معاهده برقراره ده. البته مونږ د بېت الله محسود په وېنا مذاکرات معطل کړۀ. په قول د طالبانو کۀ دا هر څۀ دوي نۀ کوي نو چې دوه فريقه په يوه معاهده متفق شي دا بيا دوه فريقه پاتې نۀ شي يو شي نو بيا طالبانوله هم په کار دي چې دغه درېم فريق پېداکړي چې دا څوک دي چې د دوي په نوم دغسې عمل جاري ساتل غواړي.
هم د ٣٠ جون په اخبارونو کښې د بشير بلور بيان راغلے دے هغه وائي چې د امن معاهده به مونږ په هر حال کښې کاميابوو. زمونږ د دواړو طرفو د مشرانو نه دا اميد دے چې د امن د معاهدې په پښتنو کښې يو خپل قدر و قيمت دے. بايد چې د دغې بې قدري د يو طرف نه هم ونۀ شي او مونږ د طالبانو د مشرانو نه طمع لرو چې هغوي به د باچاخان د امن فلسفې د منوونکو د نقطۀ نظر جاج په ژور نظر واخلي. دواړو ډلو چې کوم د امن عمل په مخکښې روان کړے دے په دې به هم نظر ولري چې په دې ملک کښې يوازې د صوبې حکومت نۀ دے. مرکزي حکومت هم دے او بيا دلته دامن دغې عمل ته د دنيا سترګې هم دي. په دغسې وخت او حالاتو کښې به لږه کوتاهي هم د دې خاورې د رښتينو بچو مستقبل د يوې مستقلې خطرې سره مخ کړي. هسې نه چې د دغې عظمت لرونکو معاهدو د بې قدرۍ په وخت مونږ دواړه طرفته خدائے مۀ کړه دومره بې قدره شو چې سبا له د يوې دغسې معاهدې کولو جوګه هم پاتې نۀ شو.

د سنګين ولي خان او بلال شاه بې وخته مرګونه
د حسرت او ارمان تصويرونه

 

په تېرو ورځو کښې د موټر په يوه حادثه کښې د اې اين پي د ثقافت مرکزي جنرل سکرټري په حق ورسېدو، د دې واقعې دعائيه رسمونه لا سرته نۀ وو رسېدلي چې په تېر اوويشتم تاريخ د سنګين ولي خان د مرګ خبر راغے. دې خبر د کوټې، کراچۍ، اسلام اباد، دبۍ، افغانستان او سعودي عرب نه علاوه د نورې بهرنۍ دنيا په پښتنو کښې يوه غمژنه فضا پيدا کړه. د ډېرو ملکونو نه ډېر ښاغلي پښتانۀ د دعا دپاره ولي باغ ته هم رارسېدلي وو او د بي بي نسيم او اسفنديار ولي خان سره ئې په دغه دروند غم کښې شرکت کړے ؤ.
سنګين ولي خان د ناروغۍ په وجه په حق ورسېدو چې د ولي خان تر څنګ په ولي باغ کښې د زرګونو خلقو د اوښکو په باران کښې خاورو ته وسپارلے شو. انا لله و انا اليه راجعون.
سېد بلال شاه د يوې خدائي خدمتګارې کورنۍ غړے ؤ. هر څو کۀ وخت په وخت په ډېرو اهمو عهدو پاتې شوے دے خو هغه يو داسې خاموش کارکن ؤ چې ښکارېدو به نۀ خو د کار کولونه ئې هېڅ انکار نۀ شي کېدے.
سنګين ولي خان د ولي خان او بي بي نسيم د زوئے او اسفنديار ولي خان د ورور په حېثيت په ټولو پښتنو ګران ؤ، سنګين ولي خان د ډېر عمر سړے نۀ ؤ خو پښتانۀ وائي چې د مرګ مشر چا پېژندلے نۀ دے، شايد چې هم دغه هومره ژوند ئې د ځان سره راوړے ؤ.
سنګين ولي خان هم د سياست په جولۍ کښې لوئے شوے ؤ او څوک هم چې ورسره ناست دي نو هره خبره ئې چې کړې ده د نتيجې په طور به سياسي خبره وه. په پارټۍ کښې هم په اهمو عهدو پاتې شوے ؤ.
د ادارې غړي په دغې دروند غم کښې د بي بي نسيم او اسفنديار ولي خان او د اې اين پي د نورو مشرانو سره شريک دي. خدائے دې دغو دواړو مرحومينو ته په جنت الفردوس کښې مقام ورکړي او د دغو دواړو کورنيو پاتې خلقو له دې خدائے د زړۀ صبر ورکړي. امين ثم امين